هشتم مارچ برابر است با روز جهاني زن. روز هشتم مارچ به عنوان «روز زن» تقريباً به صورت اتفاقي تعيين شد. اين روز حاصل مبارزات سخت و پيگير زنان در كارخانه‌هاي آمريكا و آلمان و بعضي كشورهاي ديگر، در جريان قرنهای نوزدهم و بيستم، است. كارخانه‌هاي بزرگ كشورهاي صنعتي در قرن نوزدهم به نيروي انساني ارزان براي كار ضرورت داشت. انحصار كارخانه‌ها و منابع كار باعث مي‌شد كه انسانها با شرايط بسيار طاقت فرسا و دستمزد ناچيز به كارهاي بسيار شديد تن در دهند. نيروي زنان براي اين هدف ارزانترين گزينه بود، از اين رو زنان از وضعيت بسيار ناگوارتر برخوردار بودند. در سال ۱۸۵۷ در اين روز كارگران نساجى زن در يك كارخانۀ بزرگ پوشاك، در نيويارك آمريكا،   براى اعتراض عليه شرايط توانفرساي كار و وضعيت اقتصادي ناگوار شان دست به اعتصاب زدند. با آن كه اعتصاب آنان با توجه به انحصاري بودن زمينه‌هاي كار و امكانات مورد نياز زندگي نمي‌توانست زياد مؤثر تمام شود، ولي خاطرۀ اين روز در ذهن كارگران كارخانۀ نساجي نيويارك باقي ماند. تمركز امكانات اقتصادي در نيمۀ دوم قرن نوزدهم و اوايل قرن بيستم شرايط كار را هرچند سخت تر مي‌ساخت، ولي زمينه براي گسترش اعتراضات زنانِ كارگر در كارخانه‌هاي بزرگِ كشورهاي صنعتي نيز بيشتر مي‌شد. در روز هشتم مارچ سال ۱۹۰۸، كارگران زن در كارخانۀ نساجي نيويارك، خاطرۀ پنجاه سالگي اعتصابِ سال ۱۸۵۷ را زنده كردند. اعتصاب آنان، صاحبان كارخانه را به وحشت انداخت و باعث شد كه آنان را در محل كار شان محبوس كنند و آتش سوزي ناگهاني، كه در اين كارخانه اتفاق افتاد، باعث شد كه حدود ۲۱ تن از اين كارگران قرباني آتش سوزي شوند. پس از آن جنبشهاي زنان، هشتم مارچ را به خاطرۀ جاودانۀ رنج و محروميت زنان تبديل كردند و در سال ۱۹۱۰ اين روز را، به صورت رسمي، به عنوان «روز جهاني زن» نامگذاري كردند. در سالهاي بين دو جنگ جهاني، به دليل رشد نظامهاي فاشيستي و بحران‌ شديد اقتصادي در كشورهاي صنعتي، زمينۀ فعاليت جنبشهاي زنان محدودتر شد و تجليل از روز جهاني زن نيز در حاشيه قرار گرفت. بعد از جنگ بود كه با تشكيل سازمان ملل و پيدايش اعلاميۀ حقوق بشر و تأكيد روي محروميت زداييِ از زنان، خاطرۀ روز جهاني زن دوباره زنده شد. پيدايش جنبشهاي حقوق بشر و مخصوصاً جنبشهاي حقوق زنان، در اهميت يافتن اين روز نقش بزرگي داشت. در دهۀ هشتاد، روز هشتم مارچ، به يك نماد معنادار در تمام كشورهاي دموكراتيك جهان مطرح شد و دوباره موضوعاتى مانند برابرى حقوق زنان در تمام عرصه هاى زندگى و رفع هرگونه تبعيض در زندگى خانوادگى و حمايت از مادران در دوران حاملگى و بعد از زايمان، مورد توجه قرار گرفت. يكى از نقاط اوج اين اعتراضات در سال ۱۹۹۴ بود كه بيش از يك ميليون زن در سراسر آلمان عليه تبعيض و نابرابرى در حقوق زنان در آن شركت كردند.

روز جهاني زن در واقع يادآور مبارزۀ پيگير عليه فشار، محروميت، تبعيض و بي‌عدالتي در مورد زنان و نمادي براي تأكيد بر حقوق انساني زن به عنوان يك انسان برابر با انسانهاي ديگر است. هرچند در آغاز، روز هشتم مارچ را به عنوان اعتراض در برابر شرايط سخت كار و وضع ناگوار اقتصادي زنان برگزار مي‌كردند، ولي امروزه اين نماد بر تمام جنبه‌هاي حقوق انساني زن تأكيد دارد.

با آن كه در جهان امروز تلاشهاي زيادي براي برابري در حقوق و امتيازات زنان با مردان صورت مي‌گيرد، ولي نه تنها در كشورهاي عقب ماندۀ جهان، بلكه حتا در كشور‌هاي متمدن نيز واقعيتها نشان دهندۀ نابرابريهاي زيادي بين زن و مرد است؛ آنان از امكانات آموزشى و بهداشتى به مراتب كمترى برخوردارند؛ سه چهارم بيسوادان در سطح جهان را زنان تشكيل مى‌دهند؛ ظلم و اجحاف گوناگون هنوز بر زنان روا داشته مي‌شود. مي‌توان گفت كه زنان، مخصوصاً در كشورهايي عقب ماندۀ مثل افغانستان، در كنار كودكان، ضربه‌پذير ترين و بي‌پناه‌ترين قشر جامعه است. در افغانستان اين بي‌پناهي علاوه بر اين كه ناشي از بحرانهاي اجتماعي و بي‌ثباتي سياسي و بحرانهاي ناشي از سالهاي جنگ است، ريشه در فرهنگ و باورهاي سنتي مردم افغانستان نيز دارد. اين مسأله باعث شده است كه زنان و دختران حتا در گوشه‌هاي خانه‌هاي شان نيز امنيت خود را از دست بدهند و محيط خانواده نيز به آنان پناه ندهد. وقتي خانواده نتواند براي يك زن امنيت و آرامش خلق كند، به اين معناست كه زنان آرامش و اطمينان رواني خود را نيز از دست مي‌دهند؛ چيزي كه مي‌توان گفت بدترين مرحلۀ بي‌پناهي است. جامعه‌یي كه نتواند براي نيمي از پيكرۀ خود آرامش و امنيت خلق كند، چگونه مي‌تواند آرامش و امنيت داشته باشد؟ اين پرسشي است كه اولاً بايد هركس از خود بپرسد و پاسخ آن را در روابط خانوادگي خود پيدا كند و سپس تمام نهادهاي مسؤول، در پيش چشم خود داشته باشند.

با اينهمه تجليل از روز جهاني زن به معناي احترام گذاشتن به حيثيت و كرامت انساني زن است. اين احترام بايد در جامعه عام شود و هرفرد بايد خود را ملزم به اين احترام بداند. اگر حيثيت و كرامت انساني، همزمان با مردان، براي زنان نيز احترام شود، مي‌توان جامعۀ سعادتمند و باكرامت داشت.

هشتم مارچ، روز جهاني زن ، نماد كرامت انسان زن، بر تمام انسانهاي با كرامت و آزاده مبارك باد!