آغاز مرحلۀ تحولات تأریخی پس از شکست طالبان، زمینه ساز مهمترین فرصتها برای مردم افغانستان، جهت دستیابی به صلح و ثبات در کشور عزیز ما به حساب می آید. مردم ما، نخستین گامهای دشوار، ولی ارزشمند خویش را، به سوی مشارکت سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی بر می دارند. تلاشهای چالش برانگیز، ولی بااهمیتی، به خاطر فراهم آوری زمینه های شکلگیری جامعۀ مدنی در جریان است. کشور، پس از جنگهای میهنی و مناقشات منطقه یی، نفسهای نسبتاً آرامتری می کشد. دولت افغانستان، که جنگهای خانمانسوز پایه های اساسی اش را فروریخته بودند، به تازگی خشت بالای خشت می گذارد و برای بازسازی خویش تلاش می نماید.
با تأسف فراوان، که این فرصتهای تأریخی، با چالشهای جدی روبرو استند. مهمترین چالش را نبود امنیت و مداخلات آشکار نیروهای متعصب کشورهای همسایه، به ویژه پاکستان، از طریق مرزهای شرقی، غربی و جنوبی کشور، تشکیل می دهد. در نتیجه، این مداخلات، باعث تقویت طالبان، که به عنوان گروه دهشت افگن از سوی جامعۀ بین المللی شناخته شده است، می گردند. طالبان، به عنوان بزرگترین دیوار در برابر پیشرفت ارزشهای ملی و تأریخی مردم افغانستان قرار گرفته اند. حمایت دهشت افگنان بین المللی، مانند القاعده، گروههای متعصب اسلامی عرب، گروههای متعصب افریقایی، آسیای مرکزی و قفقاز از طالبان، از مجرای پاکستان صورت می گیرد. دردآورترین پدیدۀ وحشتزا، حملات انتحاری هستند، که توسط متعصبین غیرافغان، به متعصبین افغان سرایت کرده و جانهای شیرین صدها کودک، زن و مرد افغان را می گیرد و هزاران زخمی، معلول و معیوب به جا می گذارد. این خود، گواه محکمیست، که دهشت افگنان بین المللی در جهان، از افغانستان استفاده می کنند و از تکتیکهای کشور به بلا کشیدۀ عراق، در افغانستان نیز کار می گیرند.
مردم و جامعۀ مدنی افغانستان، تحمل این همه آلام و دردهای خونین را ندارند. شبکۀ جامعۀ مدنی و حقوق بشر افغانستان برآنست، که دولت افغانستان، به عنوان رهبر سیاسی و اجتماعی، در تفاهم با تمام نیروهای حامی ارزشهای ملی کشور، برای رفع این معضلات مهم و سرنوشت ساز، دست به اقدامات جدی بزند. روند بازسازی و تحکیم دموکراسی در کشور، بدون صلح، ثبات، امنیت شهروندی و اجتماعی ناممکن است.
جرگۀ امن، تلاشیست به منظور تأمین امنیت و آشکار ساختن چالشهای موجود میان دوکشورِ هم مرز. جرگه ها، در تأریخ کشور، ازاهمیت ویژه یی برخوردار بوده اند. امید برآنست، تا جرگۀ امن، نقش مهمی را در شرایط امروزی کشور، به ویژه، در رفع منازعات مرزی، بازی نماید. شبکۀ جامعۀ مدنی و حقوق بشر افغانستان، موارد زیر را برای سازندگی بیشتر و نقش ارزشی و اجتماعی جرگۀ امن برای کمیسیون تدویر جرگه پیشنهاد می نماید:
1. با تأسف که کمبود نقش بااهمیت زنان، از ارزشهای امروزی جرگه ها می کاهد. یکبار دیگر از کمیسیون تدویرجرگۀ امن تقاضا می گردد تا این مبحث را به صورت جدی تری با جانب مذاکرات کشور همسایه، در میان بگذارند. نهادهای شبکۀ جامعۀ مدنی و حقوق بشر به این باور است که این کمبود از مشروعیت ارزشی فیصله های جرگه می کاهد؛ اما اگر چنین نقشی برای جانب پاکستان قابل هضم نیست، جانب افغانستان باید گفتمان سازنده و ارزشمندی را با نهادهایی که از زنان افغانستان نمایندگی می نمایند، شخصیتهای فعال روشنفکری زنان، نهادهای جامعۀ مدنیِ که در راستای حقوق زنان فعالیت دارند، راه اندازی نمایند و پیامها، آرزوها و نیازمندیهای این قشر فعال و سازندۀ جامعۀ ما را با خود داشته باشند.
2. هدفمندی جرگه، که به ستراتیژی دوامدار مبدل گردد، نکته یی است که باید به صورت جدی بدان پرداخت. مردم افغانستان نیاز دارند تا این ستراتیژی را با زبان ساده و روشن، بفهمند. با کمال تأسف که مردم کشور، هنوز هم دیدگاه روشن از بایدها و نبایدهای جرگه و چه باید کردها و چه نباید کردهایی که در جرگه بحث خواهد شد، ذهنیت باز و روشن ندارند. بدین منظور ایجاب می کند که کمپاین وسیع اطلاع رسانی، راه اندازی گردد.
3. در شرایط امروز، که جهان با دید معاصر به افعانستان می نگرد، لازم می افتد تا شیوه های حل منازعات نیز با دید جدید نگریسته شود. مهمترین عنصر در شیوه های جدید حل منازعات را گفتمان سازنده و وسیع اجتماعی در داخل کشور، می سازد. عنصر مهم دیگر، نقش حقوق بین المللی است. نقش جامعۀ بین المللی برای مشروعیت بخشی فیصله های جرگه و تضمین حقوق بین المللی در فیصله های جرگه، از اهمیت خاصی برخوردار است. تأریخ مناسبات میان دو کشور همسایه نشان داده است، که هیچ فیصله یی بدون ضمانت جامعۀ جهانی و به خصوص بدون نقش ابرقدرتهای جهانی و منطقه یی، جنبۀ عملی نداشته است. فشار جامعۀ جهانی و حتا تحریمهای سیاسی و اجتماعی نهادهای معتبر بین المللی می تواند از راهبردهای جلوگیری از تخطی جانبین باشد.
4. حقوق بشرخواهانه، که یکی از عناصر مهم در حل قضایای افغانستان و پاکستان است، باید شامل دستور کار جرگه گردد. بیجاشدگان در داخل مرزهای هردو کشور، باعث سربازگیری برای متعصبین و مخالفین هردو کشور می گردد. دهشت افگنان، سربازان شان را از میان جوانان آواره و خانه به دوشی می گیرند که در مرزهای هردو کشور، به گونۀ اسفناکی سرگردانند. دولتین شامل مذاکره، باید بر نقش و تعهدهای همدیگر در سطح ملی و بین المللی، برای حل این منازعه، صحه بگذارند.
5. مبارزه با دهشت افگنی، نیاز به چهارچوبهای حقوقی دارد. پیشنهاد می گردد تا گروه کاری، از متخصصین حقوقی، از سوی هردو کشور، پیشنویس قرارداد رسمی و با اعتباری را آماده نمایند؛ تا جرگۀ امن آن را به تصویب برساند و به مهمترین منبع حقوقی، برای هردو کشور، مبدل گردد. درین قرارداد، شرایط عدول و تخطی، تسجیل گردیده و حکومات هردو دولت، به مجریان اصلی آن مبدل گردند.
شبکۀ جامعۀ مدنی و حقوق بشر افغانستان، از خداوند متعال، موفقیتهای مزید برای جرگۀ امن، استدعا نموده و برای مجریان این برنامۀ با اهمیت، کامیابی آرزو می نماید.
شبکۀ جامعۀ مدنی و حقوق بشر افغانستان، حاضر به هر نوع گفتمان ارزشی و سازندۀ اجتماعی بوده و خواهان حاکمیت قانون، دموکراسی براصلی ارزشهای جامعۀ مدنی و تعمیم حقوق بشر در کشور می باشد.