18:08:2010

برنامه ی نزدهم:

پیوستن افغانستان به پروتوکول های الحاقی میثاق های ژنیوا

پژوهش از ملک ستیز، پژوهشگر امور بین المللی

چندی پیش، دولت افغانستان به پروتوکول های علاوه شده بر میثاق های حقوق بشر خواهانه که در سال 1949 به تصویب جامعه بین المللی رسیده است، پیوست. این پروتوکول ها به حمایت از منازعات بین المللی و غیر بین المللی (ملی) پرداخته است. این پروتوکول ها بتاریخ هشت جون سال 1977 به تصویب رسید و به تأریخ هفت دسامبر سال 1978 به اجرا در آمد. همین اکنون بیشتر از 150 دولت جهان به این پروتوکول ها ضمیمه یی پیوسته اند.

براصل این پروتوکول ها طرفین درگیر، اسیران جنگی، آسیب دیدگان ناشی از جنگ ها، غرامت ها، افراد زخمی ناشی از جنگ های داخلی و بین المللی مورد ارزیابی و در برخی موارد بازنگری شده است. این پروتوکول ها نقش و تعهد بیشتر دولت های عضو را در رعایت از اصول حقوق بشر دوستانه متبارز تر می سازد. اما کدام نکاتی درین پروتوکول ها برای افغانستان اهمیت دارد؟

حقوق دانان به این باور هستند که پروتوکول های ضمیمه یی بر بنیاد تضادهای گسترده در جنگ های اعلام شده و اعلام ناشده که قربانیان زیاد افراد ملکی را به بار می آورد، خلق شده اند. همچنان این پروتوکول ها به برخورد بشرخواهانه ی دولت ها و نیروهای جنگی در جریان عملیات های بین المللی و یا منطقه یی تأکید فراوانی دارد. این پروتوکول ها به نقش دولت ها در استفاده از نیروهای بین المللی در سرزمین های خود توجه ویژه یی را مبذول داشته است.

الحاق دولت افغانستان به این پروتوکول ها زمینه های بیشتر حسابدهی و شفافیت جامعۀ جهانی را در افغانستان به بار می آورد. از سوی دیگر تأکید بر پرداخت غرامت های ناشی از جنگ می تواند در شرایط کنونی افغانستان به بار آورد.

برنامه کنونی را به این مسایل وپرسش های مهم اختصاص داده ایم.

اما نخست مهمان های گرانقدر را به معرفی می نشینیم:

- آقای شمس الله احمدزی نماینده ی کمسیون مستقل حقوق بشر افغانستان.

- محمد دین شاه شینواری نماینده ی سازمان صلیب سرخ بین المللی.

- آقای احمد سعیدی تحلیلگر مسایل سیاسی – دیپلوماتیک.

یادداشت: از دفتر مطبوعاتی وزارت امور خارجه نیز دعوت شده بود تا یک نماینده ی باصلاحیت در این برنامه بفرستند، بخش مطبوعات این موضوع را به مدیریت حقوق و معاهدات بین المللی وزارت رجعت داد و بلاخره مدیر این بخش به ما گفت که کسی از این اداره در برنامه شرکت نمی کند.

الحاق دولت افغانستان به پروتوکول های علاوه شده بر میثاق های ژنیوا 12 اگست سال 1949

دور نخست پرسش ها، چیستی مسئله

- در گام نخست می خواستم بپرسم چرا دولت افغانستان به این پروتوکولها الحاق نمود؟

- ماده های 50 تا 58 پروتوکول نخست بنام حمایت از قربانیان مسلحانه به حمایت از قربانیان پرداخته است. درین ماده ها بصورت خاص به دولت هایی که باعث خساره گردیده اند، خطاب شده است تا به احیای مجدد بپردازند. آیا به باور شما در افغانستان چنین کاری ممکن است؟ آیا دولت افغانستان توانایی احیای مجدد را دارد و یا آیا این دولت توانایی پرداخت غرامات را از دولت های دیگر برای قربانیان جنگها دارد؟

- چگونه می توان مطمئن بود که الحاق به این پروتوکول ها می تواند پیامدهای خوبی داشته باشد؟ یا به زبان دیگر چگونه این الحاق می تواند در کاهش تلفات غیر نظامیان مثبت تمام گردد؟ تشویشی وجود دارد که الحاق به این پروتوکول ها هیچ تغییری را بر کاهش تلفات به بار نیاورد. در چنین حالت، ضعف دولت در برابر ارزش های حقوق بشر خواهانه بر ملا نمی گردد؟

دور دوم، وضعیت کنونی در کشور:

- در پروتوکل دومی به محدود سازی استفاده از سلاح مدرن و فراهم آوری زمینه ها برای نجات افراد ملکی ناشی از استفاده ازین سلاح ـ تأکید گردیده است. در حالی که هر دو مؤلفه ی این پروتوکول می تواند چالش زا و مشکل برانگیز باشد؟ به نظر شما چگونه می توان به این چالش ها پرداخت؟

- در پروتوکول دومی به جلوگیری نیروهای جنگی از عملیات های "کورکورانه" تأکید شده است که می تواند به گونه های مختلفی تفسیر گردد. دولت پاکستان عملیات نظامی هواپیماهای بی سر نشین نظامی امریکایی در مناطق مرزی با افغانستان را کورکوانه می پندارد. این در حالی است که دولت افغانستان به دید مثبتی به این عملیات ها می نگرد. شما این معضله را از دیدگاه حقوق بشر خواهانه چگونه ارزیابی می کنید؟

* از همه شرکت کننده های بحث دعوت شده تا درین زمینه نظر ارایه کنند.

- چرا الحاق افغانستان به این اسناد معتبر بین المللی انعکاس گسترده ی رسانه یی نداشت؟ آیا این پروتوکول ها در سیستم های حقوقی افغانستان هماهنگ گردیده است؟

دور سوم پرسش ها نتیجه گیری و طرح ها:

حال برای هر مهمان ارجمند برای 3 دقیقه وقت داده شده تا موضوع برنامه را جمعبندی نموده از آن نتیجه گیری نمایند.