09.01.2012

سره له دې چې ښځه دژوند نیمګړې برخه بشپړه وي او د کور څراغ بلل کیږي خو په افغانستان د نورو ستونزو او کړاونو ترڅنګ افغان میرمنې له کورني تاوتریخوالی سره مخامخ دی په افغانستان کې هر کال د ښځو په وړاندې د تاوتریخوالي په سلګونو پیښې ثبت چې ځینې ېې بیاډیرې زړه بوګنونکې وي چې له دغو پیښو څخه یو هم په بغلان ولایت کې د پنځلس کلنې میرمن سحر ګل پیښه وه چې د میړه په کور کې په یوه تهکاوۍ کې اچول شوې وه.

د بغلان پولیسو میرمن سحرګل په داسې حال کې دمیړه له کوره له تهکاوۍ څخه را بهیرکړه چې د لاسونونوکان ېې ویستل شوؤ، د بدن غوښې او ویښتان ېې شکول شوي ؤاو له څو میاشتو را په دیخواېې په تهکاوۍ کې ېې تر وهلو ډبولو لاندې د رد اوکړاو ژوندتیراؤ چې بلاخره دپولیسوله خوا له تهکاوۍ څخه راوویستل شوه میرمن سحر ګل چې عمرېې ۱۵ کلونوته رسیږي د میړه په کور کې له سخت تاوتریخوالي ورسته دا مهال تر درملنې لاندې ده.

د بشري حقونو دغږپه ننۍ خپرونه کې په همدې موضوع له خپلودرنو میلمنوسره غږیږو دبحث میلمانه دی.
دافغانستان دبشری حقونو د خپلواک کمیسون د ساحوي دفتر مشر شمس الله احمدزی.
دافغانستان د مشرانو جرګې غړې ډاکتره انار کلي هنریار.
د بغلان ولایت د ښځو چارو د ریاست مشره رحیمه ظریفي.

=============================================

په راتلونکو دریو میاشتو کې له ایران څخه د افغان کډوالو راستنیدل

26.12.2011

په هیواد کې دڅه باندې درې لسیزو ناخوالو له امله په ملینونو افغانان اړ شول. ترڅوګاونډیو او یا هم نورو بهرنیو هیوادونو ته کډوال شي دوي خپلې ټولې شتمنې ترشاپرې یښودې او په هیوادکې ناوړه حالاتو دې ته اړکړل چې خپل ټاټوبی پریږدي او پردیو ملکونو ته لاړشي.

په افغانستان کې د طالبانو له واکمنې ورسته او د نوي ادارې په راتلو سره بهر میاشتو افغانانو هیواد ته دراستنیدو لپاره زړه ښه کړ، او په دغه موده کې زیات شمیر افغان کډوال چې په کاونډیو او نورو بهرنیو هیوادونو کې مهاجرو او هیوادته راستانه شول.

خو د کډوالو د راستنیدلو دغه لړۍ ورسته له هغه ټکنۍ شوه چې هیواد ته راستانه شوي کډوال له بیلا بیلو ستونزو سره مخامخ شول. د سرپنا نشتوالی بې کاري،او ناامني هغه ستونزې دي چې راستانه شوي افغان کډوال ورسره مخامخ دي.

کله هم وخت ناوخت افغان کډوال له ګاونډیو هیوادونو په ځانګړې توګه له ایران او پاکستان څخه په جبري توګه دې ته اړکیږي چې هیواد ته راستانه شي. څو ورځې وړاندې دایران حکومت اعلان وکړ، هغه افغانان چې په یران کې له قانوني لاسوندونو پرته اوسیږي باید د دریو میاشتوپه موده کې هیواد ته ستانه شي.

که څه هم چې په دغه کړنلاره کې دافغان کډوالو کره شمیره نه څرکنده خو ویل کیږي په یاده کړنلاره کې ۹۰۰ زره افغان کډوال شامل دی. داچې ایران څنګه اوپه څه ډول افغان کډوال له دغه هیواد څخه باسی، افغان دولت د یادو کډوالو د راستندو لپاره څه چمتوالي لري او دا مهال د نورو هیوادنو ترڅنګ په ایران کې د افغان کډوالو سترې ستونزې څه دي دابه د نن ورځې په بحث کې له خپلو درنو میلمنو سره مطرح کړو.

دبحث میلمانه دی:
په ولسي جرګه کې د خلکو استازی ګل پاچا مجیدي.
د ګډوالو په چاروکې د ملګرو ملتونو د کمشنری ویاند نادر فرهاد.
دافغانستان دبشري حقونو د خپلواک کمیسون دساحوي دفتر مشر شمس الله احمدزی دی.

=============================================

د دسامبر ۳ د معلولیت لرونکو کسانو نړیواله ورځ

12.12.2011

د دسامبر۳ د معلولیت لرونکو کسانو له نړیوالۍ ورځې سره سمون لري. یاده ورځ د ملګرو ملتونو د سازمان له خوا د معلولیت لرونکو کسانو د نړیوالۍ ورځې په نوم نومول شوي چې هر کال په ګڼ یو شمیر هیوادونو کې لمانځل کیږي.

په افغانستان کې د سلګونو زرو معلولیت لرونکو انسانانو شتون د څه باندې ۳ لسیزو جنګ جګړو هغه ناوړه پایله ده چې ګڼ شمیر افغانان ورسره مخامخ دي.

اوس مهال په ټول هیواد کې په سلګونو زره معلولیت لرونکې شته کسان له ګڼو ستونزو سره لاس اوګریوان دي، د معلولیت لرونکوکسانوله پاره دزده کړو او کاري پرګرامونو په برخه کې د ځانګړو کړن لارو جوړول کولای شي د هغوی په ورځنیو چارو کې مثبت بدلون رامنځ ته کړي.

که څه هم چې په افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ له ړنګیدو راهیسي افغان دولت او د خیر ښیګڼې نړیوالو بنسټونو د یادو کسانو د ستونزو د اوارولو په موخه څه ناسه ګامونه او چت کړي، خو ویل کیږي چې بسنه نه کوي او د ټولنې یاد پاړکۍ لاهم له راز راز ستونزو سره لاس او ګریوان دي.

داچې دمګړۍ معلولیت لرونکې کسان له کوموننګونوسره مخ دي؟
څه بایدوشي ترڅو؛د هغوی په ژوندانه کې څه ناسه مثبت بدلونونه رامنځ ته شي؟

افغان دولت او نړیوالو ټولنو تر اوسه په دې برخه کې کومي کړنې ترسره کړي دي؟
د بشري حقونوپه اړه دغږبرخه دا اوونۍ دهمدې موضوع ارزونې ته بیله شوي.

ددغه بحث درانه میلمانه دي:
۱- د کار، ټولنیزو، شهیدانو او معلولینو د چارو وزارت سلاکار ښاغلي محمدرفیق کوهستاني.
۲-د معلولیت لرونکو کسانو له پاره د وړتیا او پرمختګ په نوم دمؤسسې رئیس ښاغلي عمراخان منیب.
۳- په مشرانوجرګه کې د معلولینو او معیوبینو د چارو جرګه ګې غړې آغلې نفیسه سلطاني.

=============================================

د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي کچه سږکال د تیرکال په پرتله لوړه شوي

28.11.2011

دافغانستان دبشري حقونوخپلواک کمیسیون په دې وروستیو کې د یو تازه رپوټ په خپرولو سره ویلي، د روان هجرې لمریز کال په لومړیو ۶ میاشتو کې په ټول هیوادکې د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي کابو ۲۴۳۳ پیښې ثبت شوي دي. په رپوټ کې ویل شوي، د ښځو پر وړاندي د تاوتریخوالو زیاتره پیښې په کابل، هرات، بلخ، ننګرهار او فاریاب ولایتونو کې ثبت شوي دی. دا په داسې حال کې ده چې په تیر ۱۳۸۹ کال کې په ټولیزه توګه د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالو ۲۷۲۵ پیښې ثبت شوي وې.

رپوټ زیاتوي، د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالو کابو ۹۰ سلمه پیښې د کورنیو تاوتریخوالو زیږنده دي.

د بشري حقونو د خپلواک کمیسیون د موندنو له مخې، سږ کال د تیر کال په پرتله د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالو پیښې په زیاته کچه لوړې شوي دي.

دا په داسې حال کې ده چې د افغانستان له پاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو بنسټ هم په افغانستان کې د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي د مخنیوي قانون د ناسم تطبیق په اړه اندیښنه ښکاره او د هیواد پر عدلي او قضايي بنسټونو یې هم نیوکه کړي.

دا چې ولې د تیرکال په پرتله سږ کال د ښځو پر وړاندي د تاوتریخوالو کچه لوړه شوې؟
څه باید وشي ترڅو؛د افغان ښځو پر وړاندي د تاوتریخوالو کچه را ټیټه شي؟
د بشري حقونو په اړه دغږ برخه دا اوونۍ همدې موضوع ارزونې ته بیله شوي.

دبحث درانه میلمانه دي:
۱- دافغانستان دبشري حقونو په خپلواک کمیسیون کې د ښځو د ملاتړ دڅانګې مشره آغلې پروین (رحیمي ).
۲- د مشرانو جرګې غړې آغلې انارکلي (هنریار).
۳-د ډیموکراتیکو پروژو د پراختیا مشر عبدالواحد ضیا‌ء (مبُلغ ).

=============================================

په هیواد کې د پوهنې روان بهیرته ځغلنده کتنه

25.10.2011

په هیواد کې روانو جنګ جګړو د پوهنې په بهیر هم د روند سیوری غوړولی، د روانو جګړو له امله د هیواد په بیلا بیلو برخو کې زیات شمیر ښونځی د زده کوونکو پر مخ تړل دی. اوزده کونکی نه شی کولای چې د زده کړې لپاره ښونځیو ته لاړشی.

د هیواد په هغو سیمو کې چې نسبتا امنیتي حالت ښه دی د مسلکي ښونکو او درسي کتابونو نشتوالي هم د پوهنې په وران بهیر کې سترې ستونزې بلل کیږی، په ځینو ولایتونو کې یو شمیر ښونځي د نامالومو کسانو له خوا سوځول کیږی، څو ورځې وړاندې په ننګرهارو ولایت کې د نجنو دوه ښونځي د نامالومو کسانو له خوا وسوځول شول، خوددې ټولو ستونزو په خوا کې د پوهنې په برخه کې ځینې پرمختګونه او لاس ته راوړنې هم لیدل کیږی، په دورستیو کې د هیوادپه ځینو ناامنه سیمو کې یو شمیر تړل شوي ښونځي بیرته پرانستل شوي، او د پخوا په پرتله دغه لړۍ ګړندې شوې، او د هیواد په بیلا بیلو برخو کې د زیات شمیر ښونځیو لپاره وداني جوړې شوې اویاهم دجوړیدوپه حال کې دی.

په دغه برخه کې د پخوا په پرتله د مسلکي او استادانو د نشتوالي یا کموالي ستونزه هم تریوې کچې هواره شوي، چې د هیواد دپوهنې په برخه کې سترې لاس ته راوړنې بلل کیږی، خو ددې ټولو لاسته راوړنو سره سره بیاهم دهیوادپه بیلا بیلو برخوکې کابو۴۰۰ ښونځي تړلی دی او په سلګونو زره زده کونکی د زده کړې له نعمت څخه بې برخې دی، دبشری حقونودغږپه ننني بحث کې دپوهنې په وران بهیر له خپلو درنو میلمنو سره غږیږو.

دبحث میلمانه دي:
۱- دمشرانو جرګې غړې اغلې انارکلي هنریار.
۲- دپوهنتون استاد شراف الدین عظیمی.
۳- دپوهنې وزارت ویاند امان الله ایمان.

=============================================

د بیړنیو پیښو پر وړاندي افغان دولت څه چمتو والي لري؟

02.10.2011

د افغانستان د زیاترو لري پرتو سیمو د تګ راتګ لارې دژمی په موسم کې تړل کیږي چې په همدې سبب، بیا خلک له ګڼو ستونزو سره مخامخ کیږي.

په دي توګه په یادو سیمو کې میشت په سلګونه زره کسان د خوراکي توکو له کمښت سره مخ او آن د دوی څاروي هم له ورته ګواښ سره مخامخ وي.

دا په داسې حال کې ده چې لاهم په ټول هیواد کې تګ راتګ شونې او کیداې شي چې افغان دولت او مرستندویه ټولنې دواورو او بارانونو له وریدو مخکې زیانمنونکو سیموته خوراکي او د اړتیاوړنور توکې ورولیږد وي.

دا چې تردې دمه اړوندو افغان بنسټونو په دي اړه څومره چمتووالي نیولي؟
څه بایدوشي ترڅو؛د یادو سیمو خلک د بیړنیو پیښو د رامنځ ته کیدو په صورت کې له ستونزو سره مخ نه شي؟
د بشري حقونو په اړه دغږ برخه دا اوونۍ د همدې موضوع ارزونې ته بیله شوي.

د دغه بحث درانه میلمانه دي:
۱ـ د کلیو پر اختیا او بیارغاونې وزرات د ټولنیز مصوونیت رئیس ښاغلي نصیراحمد پوپل.
۲ـ د بیړنیو پیښو پر وړاندي دمبارزي دملي کمیټي دوقایوي پروژو او د خطرونو د کمولومسوول ښاغلي انجنیر سردار محمد زرمتي.

=============================================

د سپتامبر ۲۱ د سولې نړیواله ورځ

25.09.2011

هر انسان او هره بشري ټولنه دهغه څه غوښتنه کوي چې اړتیا ورته لري.

افغانان چې دژوندانه له ګڼو ستونزو سره لاس او ګریوان دي ترهرڅه مخکې ځکه سولې ته اړتیا لري چې د څه د پاسه ۳ لسیزو جنګ جګړو په سبب، ډیر کړیدلی دي.

په داسي حال کې چې د طالبانو د رژیم له ړنګیدو وروسته په هیواد کې دنوې سیاسي حالت له رامنځ ته کیدوسره افغانان هیله من ؤچې نوربه په هیوادکې سوله او ډاډمن امنیت ټینګ شي.

خو له بده مرغه لاهم د هیواد په ګوټ ګوټ کې افغان ولس د ځانمرګه بریدونو، بمې چاودنو، ورانکاره کړنو، د شپې عملیاتو، هوائي بمباریو او د جګړۍ له نورو ناخوالو سره مخ او هره ورځ قرباني ورکوي.

دا په داسي حال کې ده چې د سپتامبر ۲۱ یاني دوږی ۳۰ د سولې نړیواله ورځ وه او دغه ورځ هرکال دافغانستان په ګډون دنړۍ په ګنو هیوادونو کې لمانځل کیږي.

په افغانستان کې یاده ورځ په داسي حال کې لمانځل کیږي چې دسولې دعالي شورا رئیس پروفیسور برهان الدین رباني په کابل کې د هغه طالب د ځانمرګه برید په پایله کې خپل ژوندله لاسه ورکړ چې ځان يي د وسله والو طالبانو له لوری دسولې پیغام راوړوونکي یا قاصد پیژندلی ؤ.

له دی سره سره چې افغان دولت دتیروکابو۱۰ کلونو په اوږدو کې د سولې د ټینګښت کمیسیون، د سولې جرګه او بالاخره د سولې عالي شورا جوړه کړه خولاهم افغانان یوې تلپاتي سولې ته درسیدوپه تمه دي.

داچې په یاده موده کې دسولې له پاره څومره کارشوي؟
څنګه شونې ده چې روانۍ جګړۍ ته دپای ټکي کیښودل شي؟
په هیواد کې ډاډمنې سولې ته رسیدوپه موخه افغان دولت او مدني ټولنې څه مسوولیت لري؟

د بشري حقونو په اړه د غږ برخه دا اوونۍ دهمدي موضوع ارزونې ته بیله شوي.

د بحث درانه میلمانه دي:
۱- په ولسي جرګه کې د پکتیا ولایت استازي ښاغلي ګُل پاچاه مجیدي.
۲- (سوله دټولوله پاره) د کمپاین مسوول ښاغلي محمد رحیم جامي.
۳-د سولې غورځنګ د کمپاین غړی ښاغلي ذین الدین شهیدزوي.